દિવાળીની ખરી મઝા તો અમેરિકામાં

દિવાળીની ખરી મઝા તો અમેરિકા માં

ઘણા વર્ષો પછી અમદાવાદ માં દિવાળી ઉજવાનો મોકો મળ્યો. જતાં પહેલા તો ઉત્સાહ ની કોઈ સીમા નહોતી. બચપણ ની કેટલી મીઠી યાદો દિવાળી સાથે સંકળાયેલી હતી. નવા કપડાં (જો કે એતો હવે કોઈ નવી વાત નહોતી), ખૂબ બધી વાનગીઓ, મઠિયા, ઘૂઘરા, સેવ, સુંવાળી, બરફી, પેંડા. ચેવડો, શું શું બધુ યાદ કર્યું. મીઠાઇ નું તો લાંબુ લિસ્ટ. અને સૌથી વધારે મજા તો બધા કુટુંબીજનો તથા મિત્ર મંડળ ને મળવાનું. ખૂબ ખૂબ વાતો કરવાની. રંગોળી ના રંગોથી ઓટલો શણગારવાનો  અને મોડી રાત સુધી ફટાકડા ની રમઝટ કરવાની .. આહાહા શું બધી યાદો અને શું બધી મજા. આવા વિચારો વાગોળતાં વાગોળતાં છેક અમેરિકા થી લાંબી મુસાફરી આદરી અને દિવાળી ના બસ બે દિવસ પહેલા પહોંચી ગયા  અમદાવાદ માં.

એરપોર્ટ ઉપર ઉતરતા જ પહેલી એક નિરાશા થઈ. આશા હતી કે દિવાળી ના માન માં ઍરપોર્ટ ઉપર કઈક સરસ આવકાર હશે. આવનાર ને લાગે કે ભારતનો સૌથી વધારે ઉજવાતો તહેવાર તમને આવકારે છે. અહિયાં અમેરિકામાં નાતાલ ના થોડા અઠવાડિયા પહેલેથી મોટું ખાસ્સું નાતાલ નું ઝાડ રૂડા રૂપાળા ચમકતા બોલ થી શણગારી ને આગંતુકઓ ને આમંત્રણ આપતું બધા એરપોર્ટ ઉપર જોયું હતું. આપણાં અમદાવાદ માં  કેમ દિવાળી નો ચમકાટ એરપોર્ટ થી જ ના દેખાય?  થોડી હતાશા થઈ પણ કયા ખબર હતી કે આ તો હજી શરૂઆત હતી. 

ધીરે ધીરે ઘરે પહોંચ્યા. રસ્તામાં ફટકડાનો કોઈ અવાજ સંભળાયો નહીં એટલે અમારા ડ્રાઇવર ને પૂછ્યું કે આવું કેમ? કદાચ હજી દિવાળીને બે દિવસ ની વાર છે એટલે? એણે હસતાં હસતાં જવાબ આપ્યો, "સાહેબ તમે બહુ વર્ષો પછી આવ્યા લાગો છો. અહિયાં તો કાયદો છે કે રાત્રે અગિયાર વાગ્યા પછી ફટાકડા નહીં ફોડવાના." થોડી નવાઈ તો લાગી પણ સારું પણ લાગ્યું કે બરાબર જો કોઈને સૂવું હોય તો મુશ્કેલી ના પડે. અમારા જમાનામાં તો આખી રાત અમે ટેટા ફોડતા એવું ડ્રાઇવર ને કહ્યું. "સાહેબ, તમે NRI  લાગો છો. એ બધા આવુજ  બોલે છે." 

"હા એ સાચ્ચું પણ તો દિવાળીની મજા તો થોડી ગઈ જ ને ?" 

ધીરે ધીરે રહેતા રહેતા ખબર પડતી ગઈ કે જે દિવાળી અમને યાદ છે તે તો કદાચ અમારી સાથે કે અમારા પછી દેશમાં થી વિદાય થઈ ગઈ છે. જે દિવાળી બે અઠવાડિયા ચાલતી તે બે દિવસ માં સમાપ્ત થાય છે. એક મહિના પહેલા ચકચકાટ કરાતા વાસણો ગાયબ છે. એની જગ્યાએ કાચના પ્યાલા રકાબી ને ડિશો નો સેટ કાચ ના કબાટ માં ચમકે છે. મઠિયા ઘૂઘરા સુંવાળી ની જગ્યાએ બદામ પિસ્તા કાજુ થી ભરેલી થાળી સામે ધરાય છે. (ધરાય છે એ એટલા માટે કે આપણે બે કે ત્રણ દાણા લઈને થાળીને આગળ જવા દેવાની). યાદ કર્યું કે નાના હતા ત્યારે માસી, અને કાકી ને ઘેર, આખી થાળી ભરેલી વાનગીઓ ઝાપટતા હતા. લસલસતો મગસ  કે મોહનથાળ ને બદલે કંદોઇ ની દુકાન ની  કાજુ કતરી અને રૂપળા કાગળમાં વીંટાળેલી ચોકલેટ મળી.  બેસતા વર્ષ માં સવારે સબરસ ની બૂમ સંભળાઈ નહીં એટલે  અમારા યજમાન ને પૂછ્યું. એ જરા હસ્યાં. "હવે કોઈ છોકરો સબરસ આપવા ના આવે. એ દિવસો ગયા." 

અમે જોયું કે એની સાથે સાથે મહેમાનો ની રણઝાર પણ ગઈ. એના બદલે એક સાંજે બધાનું એક હોટેલ ના હોલ માં સ્નેહમિલન હતું. જ્યાં શુભેચ્છાઑ ની આપલે, બુફે ડિનર (ઊભા ઊભા) અને સંગીત સંધ્યા. થઇ ગઈ દિવાળી ની ઉજવણી. (હા,  થોડા ફટાકડા ફોડવા જરૂર મળ્યા) એક બીજી સાંજે રંગોળી ની હરીફાઈ યોજાઇ હતી  તે જૂની દિવાળીની લહેરખી સરખી યાદ અપાવી ગઈ. 

અમને વિચાર આવ્યો કે ઘણા બધા મિત્રો તો દેખાય જ નહીં. પૂછતાં ખબર પડી કે હવે દિવાળી ઉપર કોઈ ઘર માં રહેતું નથી. "અરે યાર, એકતો છોકરાઓને રજાઓ ત્યારે જ મળે અને બીજું કે ઘેર બધુ સાફ કરો,બધાને બોલાવો એના કરતાં થોડું ફરી અવાય" મિત્ર બોલ્યા. "બિલકુલ સાચું. એટલે તો અમે અહિયાં ફરવા આવ્યા." અમે કહ્યું. 

બીજા વર્ષે જ્યારે અમેરિકામાં ચાર જુદા જુદા વીક એન્ડ માં જુદા જુદા મિત્રો સાથે મળીને, મઠિયા, ગાંઠિયા, સેવ નું ઉજવણી કરી ત્યારે બોલાઈ ગયું કે દિવાળી ની ખરી મજા તો અમેરિકામાં!

 

હળવે હૈયે (7)

હળવે હૈયે (7)

લાંબી સફર બાદ અમે છે....વટે ન્યુયોર્ક પહોંચ્યા। પહોંચ્યા એટલે, હજી અમે નહિ - પણ અમારું હવાઈ જહાજ। જેવું સીટ બેલ્ટ છોડવાનું સૂચન આવ્યું કે તરત આપણા દેશી સહપ્રવાસીઓએ ધડાધડ ઉપરથી અને નીચેથી બેગો કાઢવા માંડી। માથે અથડાતા અથડાતા માંડ બચી. નીચે ઉતરવાની  જાણેકે હરીફાઈ હતી. અને હું તો એ હરીફાઈમાં હારવાની તૈયારીમાં જ હતો પણ ના, શ્રીમતીજી કઈ એમ હાર મને તેવા નહોતા। એમણે તો આગળવાળાને જરા એક કોણી થી ખસેડીને ઉપરથી અમારી બેગ નંબર એક ઉતારી અને મને આંખથી ઈશારો કર્યો કે બીજી બેગની જવાબદારી તમારી। ક્ષણભર તો હૈયામાં ઉમળકો આવ્યો કે આટલા વર્ષો ના લગ્નજીવન પછી પણ શ્રીમતીજી ના ઈશારા ઉપર દિલ ધડક્યું અને હાથ પગ ચાલ્યા। વાહ અમેરિકાની ધરતી પર અડયાને જ રોમાંચક  જીવન નો અનુભવ થયો એવું એક ક્ષણ માટે લાગ્યું પણ પછી વાસ્તવિકતાનું ભાન થયું। આ તો બેગ ઉતારવાની સૂચના હતી બહુ લાબું વિચારવાની જરૂર નથી.

લાંબી વાટ જોયા પછી હવાઈ જહાજ માંથી પગ બહાર પડ્યા। એક ઠંડી હવાનું લહેરખુ શરીરને સ્પર્શી ગયું। અરે ભાઈ. આ ઉનાળો છે કે શિયાળો? આટલી ઠંડી હશે તો તો લાવેલું એકપણ શર્ટ કામ માં નહીં આવે એવી ચિંતા થઈ. પણ એ તો તરતજ ભુલાઈ ગયું કારણ કે બેગ ઘસડતાં ટોળાની સાથે એક લાંબી લાઈનમાં જોડાવાનું હતું। હવા કેવી સ્વછ છે એવા વિચાર સાથે અમે એક લગભગ એંસી વર્ષના બા ની પાછળ જોડાયા. બાના ખભે મોટો થેલો, અંદરના સામાન થી ફટફટ થતી બે પૈડાં વાળી બેગ, ફુગ્ગો ફુલાવ્યો હોય એવી ભરેલી પર્સ, એ બધા સાથે બા હાંફતા હાંફતા ઊભા હતા. આ  ઉમ્મરે બા કેમ અહી આવતા હશે. દીકરા દીકરી ને મળવા બીજું શું? શ્રીમતીજી એ ફોડ પાડ્યો. 

ઇમિગ્રેશન ની લાઇન માં બા એ પાછું ફરી ને મારી સામે જોયું. "બેટા, મારો નંબર આવે ત્યારે મારી સાથે આવીશ. મને અંગ્રેજી  નથી ફાવતું." હું કઇ બોલું તે પહેલા શ્રીમતીજી એ મને હોમી દીધો. "હા હા બા તમે ચિંતા ના કરો. એ તમને મદદ કરશે." મને અંદર અંદર તો ચિંતા કે આ લોકોનું અંગ્રેજી તો મને પણ નહીં ફાવે પણ ખાલી માથું ધૂણાવ્યું. 

લાઇન માં નંબર આવ્યો એટલે હું બા ની પાછળ સરક્યો. ઓફિસરે હસતાં હસતાં બા નો સમાન જોઈને પૂછ્યું કે અહિયાં આખી જિંદગી રહેવાનો વિચાર છે કે ખાલી ફરવા આવ્યા છો? બા એ એમના કાગળો નો ઢગલો આપી દીધો. ઓફિસરે પૂછ્યું "બીજું કાઇ છે?" બા ઉવાચ , "ના, ખાલી આ બોમ ની ડબ્બી સે ."  બા છાતી ઉપર હાથ મૂક્યો. હું  અને ઓફિસર બે ય ચમક્યા. " શું કહો છો?" પણ પછી હું સમજ્યો કે બા એ અમૃતાંજન ની ડબ્બી એમના કબજામાં મૂકી છે તેમ કહે છે. ધીરે રહીને ઓફિસર ને સમજાવ્યું અને બા ને ડબ્બી બતાવવા કહ્યું એટલે બા એ કબજામાંથી ડબ્બી કાઢી ને બતાવી.  છેવટે એ કેટલું સમજ્યો અને કેટલું કંટાળ્યો તે તો એ જાણે  પણ એણે અમને જવા દીધા. 

થાકેલા પાકેલાં જ્યારે લાઇનમાં ઉભેલા  એટલે જ્યારે અમારો વારો આવ્યો ત્યારે જાણે દિવસોથી અહિયાં ઊભા હોઈએ તેવું લાગ્યું. એક વિચાર આવ્યો કે અહિયાં કોઈ પણ માણસ કોઇની ઓળખાણ કાઢીને આ કતાર વટાવીને આગળ નીકળી નહોતું જતું. "ફરવા આવ્યા છો કે રહવા? કેટલા દિવસ રહેવાના છો? કયા રહેશો? " પ્રશ્નો ની વણજાર પછી અમારા કાગળો પર મહોર મારી અને કહ્યું "અમારા દેશમાં તમને આવકાર છે."  

હવે વારો આવ્યો અમારી બેગો તપાસવાનો. એક યુનિફોર્મ માં સજ્જ  ખાસ્સા મોટા બેન મોટો કૂતરો લઈને ફરતા હતા. અમે જેવી અમારી બેગો પટ્ટા ઉપરથી ઉતારી એવા અમારી બાજુ આવ્યા. કુતરા પાસે અમારી બેગો સૂંઘવી . કૂતરાની સાથે એમણે પદ નાક સંકોરયુ. પણ જવા દીધા. હવે વારો આવ્યો આખરી લાઇન નો. અમારી ફટફટ થતી બેગો એમના મશીનમાંથી જોઈ અને પૂછ્યું. "મસાલા લાવ્યા છો?" શ્રીમતીજી ને પૂછ્યું. "ના ના ખાસ કશું નથી" અડધું સત્ય એમણે  ઉચ્ચાર્યું. આમ તો અધિકારી સમજી ગયા હશે કે થોડા મસાલા વગર તો હજી સુધી કોઈ ગુજરાતી અમેરિકા માં આવ્યું નથી પણ અમને હસી ને આગળ જવા કહ્યું. કોઈ હેરાનગતિ વગર, સ્મિત સાથે જાણે અમને આવકાર્યા. 

અને અમે અમેરિકામાં પ્રવેશ્યા.