હળવે હૈયે (6)
છેવટે જવાનો દિવસ આવી લાગ્યો। શ્રીમતીજી તો બે દિવસ થી બેગોના પેકિંગ માં જમવાનું પણ ભૂલી ગયા હોય એવું લાગતું હતું। કામ નો તો પાર નહિ આવે એવું જ હતું। એકબાજુ ઘર બંધ કરવાનું, બીજી બાજુ બેગો ભરવાની, ઉનાળાની ગરમી માં તપતા હોઈએ પણ વિચાર ઠંડીના કપડાં બરાબર લીધા છે કે નહિ તે વિચારવાનું। શું સાથે લઇ જવાય અને શું કઢાવી નાખશે તેની ચિંતા, ખાખરા ભાંગી ના જાય ને અથાણાની બરણી ખુલી ના જાય. બાજુવાળા સરલાબેન આવ્યા તેમને યાદ કરાવ્યું કે ત્યાં કપડાં કઈ દરરોજ નહિ ધોવાય અને ધોશો તો સુકાવવા માટે દોરી લઇ જજો. આ બધી ઝીણી ઝીણી ચિંતામાં ખ્યાલ આવ્યો કે જે આપણે સામાન્ય વાતો માનીએ છીએ અને જે જીવન પદ્ધતિ થી આપણે ટેવાયા છીએ તે કેટલી આગવી છે.
પરદેશમાં આખી જીવન જીવવાની પદ્ધતિ જુદી। સવાર અને સાંજ જુદા। કપડાં પહેરવાના નિયમ જુદા (લેંઘો ઝભો પહેરીને બહાર ના નીકળશો એવુંતો ખાસ ટોકીને કહેવામાં આવેલું ) પૈસા જુદા, પ્રેમ પણ જુદો। આ બધામાં આપણને કેમ ફાવશે એવો વિચાર આવતો પણ શ્રીમતીજી નો ઉત્સાહ જોઈને વિખરી જતો. સાંજે - ના અડધી રાત્રે બધાને આવજો કહીને, ઘર ને તાળું મારીને એરપોર્ટ જવા નીકળ્યા। એરપોર્ટ પહોંચ્યા ત્યારે તો જાણે સરકસ માં આવ્યા। બાપરે, આટલા બધા માણસો રોજ પરદેશ જતા હશે કે આજે કઈ ખાસ છે? માણસો ના ટોળા,બેગો ની રમઝટ, ટ્રોલી શોધનારાઓની કાગઝડપે ઝપટ, પોલીસો ના ડંડાઓની ઠાકઠક,અને મુકવા આવેલા લોકોની છેલ્લી ઘડીની સૂચનાઓ। આટલી ચહલપહલ તો આજકાલ ટ્રેન સ્ટેશન કે બસ સ્ટેન્ડ ઉપર પણ નથી હોતી! બધા બસ પરદેશ જ જતા હશે? વિચાર આવ્યો।
છેવટે ધક્કા મુક્કી ને ભીડને ભીડીને અમે અંદર જવાની લાઈન સુધી પહોંચ્યા।બધા કાગળો જોઈને પોલીસે અંદર તો જવા દીધા પણ ત્યાં પછી બેગો માં શું શું ભર્યું છે તે જોવાની બીજી લાઈન । અરે ભાઈ અહીંથી અથાણાં અને મસાલા શિવાય બીજું શું લઇ જતા હોઈશું? ત્યાર પછી બીજી લાઈન બેગો આપવાની। આ તો ભારે ચિંતા નો વિષય હતો. વજન (બેગોનું, અમારું નહિ) વધી જશે તો? શ્રીમતીજીનું મોઢું તો એકદમ ટેન્શનમાં। અને થયું પણ એવું જ. છેલ્લી ઘડીએ ઠોસી ઠોસી ને જે નાસ્તા ભર્યા હતા તે એમનું સ્વરૂપ બતાવી રહ્યા હતા. "બહેન, આ બેગમાં પાંચ કિલો વજન વધારે છે. તમારે પૈસા ભરવા પડશે"।ફટાફટ બેગો ખોલી, પાંચ નાસ્તાના પડીકા હાથની બેગમાં ભર્યા।
એમ કરતા કરતા છેવટે છેક સિક્યોરિટી સુધી પહોંચ્યા।આ હરોળ માં ચોખ્ખા બે જુદા વર્ગના લોકો દેખાતા હતા. દેશ માં ફરી ને પાછા જતા એન આર આઈ અને બીજા અમારા જેવા ફરવા જતા રહેવાસીઓ। શરીર પર કપડાં જુદા, મોઢા પર ના હાવભાવ જુદા પણ પહોંચવાની તાલાવેલી એક સરખી।એન આર આઈ ના મોઢા ઉપર થાક, કંટાળો અને એરપોર્ટના દરેક કર્મચારી માટે કોઈ ને કોઈ ટીકા છલકાતી હતી. તેમાં હાવભાવમાં આ દેશ અને દેશવાસીઓ ક્યારે સુધરશે તે ચોખ્ખું વંચાતું હતું જયારે ફરવા જય રહેલા રહેવાસીઓ થાકેલા અને ચિંતાથી ભરપૂર દેખાતા હતા. જુવાનો બેફિકર, મહિલાઓ સામાન સાચવવાની ફિકરમાં, બાળકો અડધી રાતની નીંદર ખરાબ થતા રડવામાં, અને પુરુષો ફોને કાને લગાડેલા। અત્યારે તેમની સાથે કોણ વાત કરવા તૈયાર હશે તે વિચાર આવ્યો તેવો ખસેડી કાઢ્યો।
સિક્યોરિટી પસાર કરીને શાંતિ નો શ્વાસ લીધો। જોકે અડધી રાત જતી હતી પણ આંખમાં ઊંઘનું તો નામનિશાન નહોતું પણ એક પ્રકારનો થાક, થોડો ઉત્સાહ, થોડી ચિન્તા અને થોડી આજુબાજુની ચહલપહલ, બધું કૈક સ્વપનવત ભાસતું હતું। એવા કઢંગી મૂડ માં આ અપરિચિત વાતાવરણમાં પ્લેન માં ગોઠવવાની રાહ જોતા કઢંગી ખુરસીમાં બેઠા।વિચાર આવ્યો કે અમેરિકા જવાનું શા માટે નક્કી કર્યું। શાંતિ થી ઘેર ઓટલે બેઠા બેઠા છાપા વાંચવાની મઝા છોડીને આ વળી શું ઉભું કર્યું। ઘર ની પથારી બહુ યાદ આવી ગઈ. પણ હવેતો ગયેજ છૂટકો એટલે આ વિચાર જ અસ્થાને છે એમ મન ને સમજાવી લીધું।
બાજુમાં બેઠેલા, ના અડધા ઊંઘતા, શ્રીમતીજીના મોઢા ઉપર આનંદ અને સંતોષ છલકાતો હતો. છેલ્લા થોડા વર્ષોની તેમની ખ્વાહિશ આજે પૂર્ણ થવા જઈ રહી હતી તે વંચાતું હતું।
છેવટે જવાનો દિવસ આવી લાગ્યો। શ્રીમતીજી તો બે દિવસ થી બેગોના પેકિંગ માં જમવાનું પણ ભૂલી ગયા હોય એવું લાગતું હતું। કામ નો તો પાર નહિ આવે એવું જ હતું। એકબાજુ ઘર બંધ કરવાનું, બીજી બાજુ બેગો ભરવાની, ઉનાળાની ગરમી માં તપતા હોઈએ પણ વિચાર ઠંડીના કપડાં બરાબર લીધા છે કે નહિ તે વિચારવાનું। શું સાથે લઇ જવાય અને શું કઢાવી નાખશે તેની ચિંતા, ખાખરા ભાંગી ના જાય ને અથાણાની બરણી ખુલી ના જાય. બાજુવાળા સરલાબેન આવ્યા તેમને યાદ કરાવ્યું કે ત્યાં કપડાં કઈ દરરોજ નહિ ધોવાય અને ધોશો તો સુકાવવા માટે દોરી લઇ જજો. આ બધી ઝીણી ઝીણી ચિંતામાં ખ્યાલ આવ્યો કે જે આપણે સામાન્ય વાતો માનીએ છીએ અને જે જીવન પદ્ધતિ થી આપણે ટેવાયા છીએ તે કેટલી આગવી છે.
પરદેશમાં આખી જીવન જીવવાની પદ્ધતિ જુદી। સવાર અને સાંજ જુદા। કપડાં પહેરવાના નિયમ જુદા (લેંઘો ઝભો પહેરીને બહાર ના નીકળશો એવુંતો ખાસ ટોકીને કહેવામાં આવેલું ) પૈસા જુદા, પ્રેમ પણ જુદો। આ બધામાં આપણને કેમ ફાવશે એવો વિચાર આવતો પણ શ્રીમતીજી નો ઉત્સાહ જોઈને વિખરી જતો. સાંજે - ના અડધી રાત્રે બધાને આવજો કહીને, ઘર ને તાળું મારીને એરપોર્ટ જવા નીકળ્યા। એરપોર્ટ પહોંચ્યા ત્યારે તો જાણે સરકસ માં આવ્યા। બાપરે, આટલા બધા માણસો રોજ પરદેશ જતા હશે કે આજે કઈ ખાસ છે? માણસો ના ટોળા,બેગો ની રમઝટ, ટ્રોલી શોધનારાઓની કાગઝડપે ઝપટ, પોલીસો ના ડંડાઓની ઠાકઠક,અને મુકવા આવેલા લોકોની છેલ્લી ઘડીની સૂચનાઓ। આટલી ચહલપહલ તો આજકાલ ટ્રેન સ્ટેશન કે બસ સ્ટેન્ડ ઉપર પણ નથી હોતી! બધા બસ પરદેશ જ જતા હશે? વિચાર આવ્યો।
છેવટે ધક્કા મુક્કી ને ભીડને ભીડીને અમે અંદર જવાની લાઈન સુધી પહોંચ્યા।બધા કાગળો જોઈને પોલીસે અંદર તો જવા દીધા પણ ત્યાં પછી બેગો માં શું શું ભર્યું છે તે જોવાની બીજી લાઈન । અરે ભાઈ અહીંથી અથાણાં અને મસાલા શિવાય બીજું શું લઇ જતા હોઈશું? ત્યાર પછી બીજી લાઈન બેગો આપવાની। આ તો ભારે ચિંતા નો વિષય હતો. વજન (બેગોનું, અમારું નહિ) વધી જશે તો? શ્રીમતીજીનું મોઢું તો એકદમ ટેન્શનમાં। અને થયું પણ એવું જ. છેલ્લી ઘડીએ ઠોસી ઠોસી ને જે નાસ્તા ભર્યા હતા તે એમનું સ્વરૂપ બતાવી રહ્યા હતા. "બહેન, આ બેગમાં પાંચ કિલો વજન વધારે છે. તમારે પૈસા ભરવા પડશે"।ફટાફટ બેગો ખોલી, પાંચ નાસ્તાના પડીકા હાથની બેગમાં ભર્યા।
એમ કરતા કરતા છેવટે છેક સિક્યોરિટી સુધી પહોંચ્યા।આ હરોળ માં ચોખ્ખા બે જુદા વર્ગના લોકો દેખાતા હતા. દેશ માં ફરી ને પાછા જતા એન આર આઈ અને બીજા અમારા જેવા ફરવા જતા રહેવાસીઓ। શરીર પર કપડાં જુદા, મોઢા પર ના હાવભાવ જુદા પણ પહોંચવાની તાલાવેલી એક સરખી।એન આર આઈ ના મોઢા ઉપર થાક, કંટાળો અને એરપોર્ટના દરેક કર્મચારી માટે કોઈ ને કોઈ ટીકા છલકાતી હતી. તેમાં હાવભાવમાં આ દેશ અને દેશવાસીઓ ક્યારે સુધરશે તે ચોખ્ખું વંચાતું હતું જયારે ફરવા જય રહેલા રહેવાસીઓ થાકેલા અને ચિંતાથી ભરપૂર દેખાતા હતા. જુવાનો બેફિકર, મહિલાઓ સામાન સાચવવાની ફિકરમાં, બાળકો અડધી રાતની નીંદર ખરાબ થતા રડવામાં, અને પુરુષો ફોને કાને લગાડેલા। અત્યારે તેમની સાથે કોણ વાત કરવા તૈયાર હશે તે વિચાર આવ્યો તેવો ખસેડી કાઢ્યો।
સિક્યોરિટી પસાર કરીને શાંતિ નો શ્વાસ લીધો। જોકે અડધી રાત જતી હતી પણ આંખમાં ઊંઘનું તો નામનિશાન નહોતું પણ એક પ્રકારનો થાક, થોડો ઉત્સાહ, થોડી ચિન્તા અને થોડી આજુબાજુની ચહલપહલ, બધું કૈક સ્વપનવત ભાસતું હતું। એવા કઢંગી મૂડ માં આ અપરિચિત વાતાવરણમાં પ્લેન માં ગોઠવવાની રાહ જોતા કઢંગી ખુરસીમાં બેઠા।વિચાર આવ્યો કે અમેરિકા જવાનું શા માટે નક્કી કર્યું। શાંતિ થી ઘેર ઓટલે બેઠા બેઠા છાપા વાંચવાની મઝા છોડીને આ વળી શું ઉભું કર્યું। ઘર ની પથારી બહુ યાદ આવી ગઈ. પણ હવેતો ગયેજ છૂટકો એટલે આ વિચાર જ અસ્થાને છે એમ મન ને સમજાવી લીધું।
બાજુમાં બેઠેલા, ના અડધા ઊંઘતા, શ્રીમતીજીના મોઢા ઉપર આનંદ અને સંતોષ છલકાતો હતો. છેલ્લા થોડા વર્ષોની તેમની ખ્વાહિશ આજે પૂર્ણ થવા જઈ રહી હતી તે વંચાતું હતું।
